Иран аумағында пайда болған «қышқыл бұлттар» Орталық Азия елдеріне жетуі мүмкін деген ақпарат ғылыми деректермен және бақылау нәтижелерімен расталмаған, деп хабарлайды El.kz Қазгидрометке сілтеме жасап.
Мекеме мамандарының айтуынша, қышқыл жауын-шашын күкірт пен азот оксидтерінен түзіледі. Бұл заттар атмосфераға негізінен өнеркәсіп, энергетика және көлік саласынан бөлінеді. Әдетте мұндай жауын-шашын ластану көздеріне жақын аймақтарда пайда болады.
Ауа массалары алыс қашықтыққа тасымалданған кезде табиғи атмосфералық процестердің әсерінен бұл заттардың концентрациясы айтарлықтай төмендейді.
Мониторинг деректеріне сәйкес, Қазақстан мен Орталық Азия елдері бағытына мұндай ластаушы заттардың таралу белгілері тіркелмеген.
Осыған байланысты мамандар азаматтарға ұлттық метеорологиялық және экологиялық қызметтердің ресми мәліметтеріне ғана сүйенуге және тексерілмеген ақпаратты таратпауға кеңес берді.
Ирандағы қышқыл жаңбыр: Қазақстанға қауіп төндіре ме?
Соңғы уақытта Иранда қышқыл жаңбыр туралы хабарламалар жарияланып, бұл құбылыс қоғам арасында алаңдаушылық туғызды. Қышқыл жаңбыр — атмосферадағы ластағыш заттардың, әсіресе күкірт диоксиді (SO₂) мен азот оксидтері (NOₓ), судың құрамымен қосылып, жауын-шашын ретінде жер бетіне түсуі. Бұл жаңбыр экожүйеге, ауыл шаруашылығына және адам денсаулығына кері әсер етуі мүмкін.
Қышқыл жаңбыр қалай түзіледі?
Қышқыл жаңбырдың негізгі себебі — өнеркәсіптік шығарындылар. Көмір, мұнай және табиғи газды жағу кезінде атмосфераға күкірт пен азот қосылыстары шығады. Бұл газдар атмосферада судың молекулаларымен байланысып, сульфаттар мен нитраттарға айналады. Нәтижесінде жауын-шашын сәл қышқылдық қасиетке ие болады.
Ираннан Қазақстанға жетуі мүмкін бе?
Атмосфералық құбылыстар мен ауа ағындарының бағытына қарасақ, қышқыл жаңбырдың Ираннан Қазақстанға тікелей жету ықтималдығы өте төмен. Себебі:
Ауа ағымдарының бағыты – Қазақстанға көбінесе батыстан және солтүстік-батыстан жел соғады. Ал Ираннан солтүстік бағытқа ауа массалары сирек жетеді.
Арадағы қашықтық – Тегеран мен Қазақстанның ірі қалалары арасындағы қашықтық мыңдаған километрді құрайды. Қышқыл жаңбырдың құрамындағы химиялық заттар осынша қашықтықта атмосферада тұрақты қалуы қиын.
Табиғи сүзгілеу – Тау жүйелері мен атмосфералық жауын-шашын қышқыл қосылыстарды азайтады. Яғни Ираннан шыққан ластағыш заттар Қазақстанға жетпей, өз елімізде жауын-шашынмен ыдырайды.
Қазақстандағы ықтимал әсері
Ирандағы қышқыл жаңбырдың тікелей әсері Қазақстанға жетпесе де, ауаны ластаушы заттардың таралуын бақылау маңызды. Халықаралық атмосфералық зерттеулер көрсеткендей, күкірт пен азот қосылыстары орташа қашықтыққа таралып, кейбір жағдайда көршілес елдерге жетуі мүмкін. Бірақ бұл жағдайда құрамы әлдеқайда әлсіздейді, адам денсаулығына және ауыл шаруашылығына қатер аз болады.
Қазақстанда қышқыл жаңбырдың негізгі себебі жергілікті өнеркәсіптік ластағыштар: көмірмен жұмыс істейтін электр станциялары, зауыттар мен көліктің шығарындылары. Сондықтан қорғаныс шаралары мен экологиялық мониторингті күшейту елдің өз ауасын қорғаудың басты жолы болып табылады.
Қорытынды
Ирандағы қышқыл жаңбыр Қазақстанға тікелей қауіпті емес. Алайда атмосфералық ластағыш заттардың халықаралық таралуын назардан тыс қалдыруға болмайды. Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін Қазақстан өз ауасының тазалығын бақылап, өнеркәсіптік шығарындыларды азайту шараларын жалғастыруы керек.