Қазақстанда жас кәсіпкерлерді қолдау мақсатында мемлекеттік және халықаралық бағдарламалар белсенді жұмыс істейді. Бұл бастамалар оқыту, қаржылық қолдау және стартаптарды дамыту арқылы жастардың экономикалық белсенділігін арттырады. IT, сән индустриясы, ауыл шаруашылығы мен шығармашылық салалардағы табысты жобалар қазақ жастарының әлемдік деңгейде бәсекеге қабілетті екенін көрсетеді.
El.kz интернет порталының тілшісі жас кәсіпкерлердің жетістіктері мен жастарды қолдауға арналған мемлекеттік бағдарламаларға шолу жасады.
«Жас кәсіпкер» жобасы – «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы ұйымдастырған бұл жоба 18-29 жас аралығындағы жастарға арналған. Бағдарлама тегін оқу курстарын (бизнес-жоспар құру, маркетинг, қаржылық сауаттылық) және 1,2 млн теңгеге дейін қайтарымсыз гранттар ұсынады. Жергілікті филиалдар арқылы менторлық қолдау көрсетіледі. 2024 жылы 10 мыңнан астам жас қатысып, 4 мыңға жуығы грант алған. Мысалы, Шымкентте 400-ден астам жас кәсіпкер осы қолдаудан пайда алды.
«Бизнестің жол картасы-2025» – «Даму» қоры арқылы жүзеге асатын бұл бағдарлама шағын және орта бизнесті, соның ішінде жас кәсіпкерлерді қолдайды. Бағдарлама 21-35 жас аралығындағы кәсіпкерлерге 6%-ға дейін жеңілдетілген несиелер, 2-5 млн теңге қайтарымсыз гранттар және кепілдіктер (несие сомасының 85%-ына дейін) ұсынады. Сонымен қатар, бизнес-инкубаторлар арқылы консультациялар беріледі. 2024 жылы 3,5 мыңнан астам кәсіпкер несие алса, оның 40%-ы жастар болды.
«Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы – жұмыссыздықты азайтуға бағытталған бұл бағдарлама жас кәсіпкерлерге 400 АЕК-ке дейін (2025 жылы шамамен 1,6 млн теңге) қайтарымсыз гранттар және 2,5%-бен 5 млн теңгеге дейін микрокредиттер ұсынады. Оқыту курстары кәсіпкерлік дағдыларды дамытуға бағытталған. 2024 жылы 100 мыңнан астам адам бағдарламаға қатысып, 30%-ы жастар болды.
«Бастау Бизнес» – ауылдық және қалалық жастарға арналған бұл жоба 1 айлық тегін оқу (бизнес-жоспар, салық есебі, маркетинг) және гранттар мен несиелерге қолжетімділік береді. 2024 жылы 50 мыңнан астам адам оқудан өтіп, 20%-ы бизнес ашты.
Youth Business Kazakhstan: Инкубаторлар арқылы кеңес беру және қаржыландыру. 2024 жылы 200-ден астам жас кәсіпкер қолдау алды.
UNDP бағдарламасы: Махамбет ауданында шығармашылық индустрия стартаптарына қолдау 2024 жылы басталды.
Kazakhstan Youth Leadership Camp: АҚШ Елшілігінің қолдауымен 2025 жылы Алматы мен Астанада жалғасатын кәсіпкерлік лагері.
Жергілікті «Атамекен» филиалдарына, egov.kz немесе тиісті ұйымдарға жүгіну. 2025 жылы жастар жылына байланысты гранттар саны артты.
Қазақстандық жас кәсіпкерлер мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланып, инновациялық жобаларды іске асыруда.
Мадат Каримов (Qtap стартапы) – 30 жастағы IT-кәсіпкер. Қазақстандағы стартаптарды қолдау арқылы жаңа буын IT мамандарын дайындайтын платформа құрды. 2023 жылы Forbes Kazakhstan оны «30 жасқа дейінгі 30 табысты адам» тізіміне енгізді.
Forbes-тың әлемдік миллиардерлер рейтингінен түспейтін Қазақстандағы ең танымал бизнесмен – 37 жастағы Тимур Турлов.
Тимур Турлов – Freedom Holding Corp. компаниясының негізін қалаушы әрі 70% иесі. Кәсіпкер Forbes Kazakhstan рейтингтерінде де көш бастап тұр: 2025 жылы Қазақстанның ең бай бизнесмендерінің арасында №2, ал 2024 жылы ең ықпалды кәсіпкерлер тізімінде №4 орында. 2025 жылдың мамыр айында оның дәулеті 5,8 млрд АҚШ долларына бағаланған.
Ол АҚШ-та тіркелген Freedom Holding Corp (FRHC) қаржылық-инвестициялық тобының негізін қалаушы және негізгі иесі (71,08%) болып табылады. Холдинг Өзбекстан, Қырғызстан, Украин, Германия және Кипр елдерінде жұмыс істейді.
Сонымен қатар, миллиардер «Freedom Mobile World» смартфондар мен оларға арналған аксессуарлар сататын дүкендер желісі мен автокөлік жүргізушілеріне арналған «Freedom Drive» интернет-дүкенінің иесі.
Бүгінде кәсіпкер Грузияның банк нарығына бет бұрды. Ол бұл елде Қазақстандағы «Фридом банктың» еншілес ұйымы болатын қаржы институтын құрғысы келеді.
Алдымен Грузия астанасы Тбилисиде «ФБГ Компани» (АО FBG Company) атты компания тіркелмек. Бұл компания банктік лицензия алумен айналысып, құжаттарды Грузияның Ұлттық банкіне тапсырады. Кейін, егер лицензия берілсе, бұл компания коммерциялық банкке айналып, оның құқықтық мұрагері болып, «Фридом банк Грузия» (АО Freedom Bank Georgia) деп аталатын болады.
Ермек Қазым (Qazaq Republic бренді) – атқарушы директоры, сән индустриясындағы жас кәсіпкер. Қазақстандық дизайнды әлемдік деңгейге шығарды. Ермек «Бизнестің жол картасы» арқылы қаржыландыру алып, брендті халықаралық нарыққа шығарды. 2024 жылы Париждегі сән апталығында коллекциясын ұсынды.2025 жылы брендінің табыстылығы жоғарылаған.
Әзиз Әбек – 26 жастағы жас кәсіпкер. Шығыс Қазақстан облысында «Өңірлік инвестициялық орталығы» арқылы 2 млн теңге грант алып, кентте шағын тамақ өндірісі цехын ашқан. 2024 жылы бизнесі 10 адамды жұмыспен қамтыды.
Сонымен қатар, техно-хабтарда (мысалы, Cerebra.ai – AI негізіндегі денсаулық диагностикасы) жас кәсіпкерлердің жобалары сәтті дамып жатыр. Бұл мысалдар мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін растайды. 2024 жылы 360 мыңнан астам адам кәсіпкерлікке тартылған.
2024 жылы 360 мыңнан астам адам кәсіпкерлікке тартылды, оның 40%-ы жастар («Атамекен»). 20 мыңнан астам жас кәсіпкер гранттар мен несиелер алды. IT және шығармашылық индустрия стартаптары 30%-ға өсті. Cerebra.ai және Qazaq Republic халықаралық марапаттарға ие болды.