Соңғы жылдары әлемде электр көліктеріне сұраныс күрт артты. Бұл үрдістен Қытай да қалыс қалған жоқ – керісінше, электр көліктерін ең көп өндіретін әрі тұтынатын елдердің біріне айналды. Алайда жаңа технологиямен бірге жаңа мәселе туындады: пайдаланудан шыққан батареяларды қалай қауіпсіз әрі тиімді басқаруға болады?

Батарея – экологияға қауіп пе?

Электромобильдердің негізгі бөлігі – литий-ионды батареялар. Олар ұзақ уақыт қызмет еткенімен, белгілі бір мерзім өткен соң жарамсыз болады. Мұндай батареялар дұрыс өңделмесе, құрамындағы литий, кобальт және никель сияқты заттар қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін.

Сондықтан Қытай билігі бұл мәселені ерте қолға алып, қатаң бақылау жүйесін енгізе бастады.

Жаңа ережелер қалай жұмыс істейді?

Қытайда енгізілген жаңа жүйе бойынша әрбір батарея өндірілген сәттен бастап арнайы цифрлық бақылауға алынады. Яғни:

• Әр батареяға жеке сәйкестендіру коды беріледі
• Оның қай көлікке орнатылғаны тіркеледі
• Қанша уақыт пайдаланылғаны бақыланады
• Қай кезде істен шыққаны анықталады

Бұл жүйе батареяның «өмірлік циклін» толық қадағалауға мүмкіндік береді.

Қайта өңдеу – басты бағыт

Қытайдың жаңа саясаты тек бақылаумен шектелмейді. Елде батареяларды қайта өңдеу жүйесі де қарқынды дамып келеді. Мысалы:

• Ескі батареялар арнайы орталықтарға тапсырылады
• Құнды металдар қайта алынып, өндірісте қайта пайдаланылады
• Кейбір батареялар энергия сақтау жүйелеріне (мысалы, күн панельдерімен бірге) екінші өмір алады

Бұл тәсіл табиғи ресурстарды үнемдеуге және қалдықтарды азайтуға көмектеседі.

Заң мен жауапкершілік күшейді

Қытайда енді автокөлік өндірушілер мен батарея шығаратын компанияларға қосымша міндеттер жүктелді. Олар:

• Батареяны жинау мен қайта өңдеуге жауапты
• Арнайы есеп жүйесін жүргізуге міндетті
• Экологиялық талаптарды бұзса, айыппұл төлейді

Осы арқылы мемлекет бизнес өкілдерін де экологиялық жауапкершілікке тартып отыр.

Әлем үшін үлгі бола ала ма?

Қытайдың бұл тәжірибесі көптеген елдер үшін маңызды үлгі болуы мүмкін. Себебі электр көліктері көбейген сайын, батарея қалдықтары да арта береді.

Сарапшылардың пікірінше, болашақта батареяларды толық циклмен басқару – яғни өндіруден бастап қайта өңдеуге дейін бақылау – барлық ел үшін міндетті стандартқа айналуы ықтимал.

Электромобильдер – экологияны қорғаудың бір жолы. Бірақ олардың батареяларын дұрыс басқару одан да маңызды. Қытай енгізіп жатқан жаңа жүйе технология мен экологияның тепе-теңдігін сақтауға бағытталған.

Бұл бастама болашақта «жасыл экономика» қағидаларын нығайтып, әлемдік деңгейде экологиялық мәдениетті қалыптастыруға ықпал етуі мүмкін.