Соңғы жылдары әлемде жаңа өмір салты қалыптасты - ол цифрлық көшпенділік. Мыңдаған адам күнделікті жұмысты кеңседен емес, әлемнің әр түкпірінен атқарып жүр. Бір қолында ноутбук, екінші қолында жол сөмкесі бар заманауи мамандар саяхат пен жұмысты ұштастырып, еркіндіктің жаңа форматын таңдады. Осы үдерісті ескерген көптеген мемлекеттер арнайы Digital Nomad Visa - цифрлық көшпенді визасын енгізіп, қашықтан еңбек ететіндерге шетелде заңды түрде тұрып, жұмысын жалғастыруға мүмкіндік беріп отыр.
Цифрлық көшпенді визасы – қашықтан жұмыс істейтін мамандарға, фрилансерлерге және өз ісін жүргізетін кәсіпкерлерге арналған ерекше рұқсат құжаты. Оның басты артықшылығы – дәстүрлі жұмыс визасын немесе ықтиярхатты рәсімдеуді талап етпей-ақ, шетелде заңды түрде тұрып, кәсібін жалғастыруға мүмкіндік беруінде.
Цифрлық көшпенділер кімдер?
Қазіргі заманның жаңа феномені – цифрлық көшпенділер. Олар үшін жұмыс орны тек кеңседегі үстелмен шектелмейді. Мұндай адамдар әлемнің кез келген нүктесінен интернет арқылы табыс тауып, бір жағынан саяхаттап, екінші жағынан кәсібін жалғастыра береді. Олардың қатарында фрилансерлер де, кәсіпкерлер де, халықаралық компаниялардың онлайн-қызметкерлері де бар.
Бұл өмір салтын мүмкін еткен – технологияның дамуы. Жылдам интернет пен қашықтан жұмыс істеудің ыңғайлы құралдары оларға бір елге байланбай-ақ, жаңа қалалар мен мемлекеттерді еркін таңдап, сонда өмір сүруге жағдай жасап отыр.
Алайда маңызды бір айырмашылық бар: цифрлық көшпенді визасы мен қаржылай тәуелсіз тұлғаларға арналған ықтиярхат (ВНЖ) – бір ұғым емес. Көпшілік оларды шатастырып жатады, бірақ мәні бөлек.
Қаржылай тәуелсіздерге арналған ықтиярхат – еңбекке араласпай-ақ, пассивті табыс немесе жинақ есебінен күн көретін азаматтарға беріледі.
Цифрлық көшпенді визасы – ел ішіндегі жергілікті компанияға жұмысқа тұрмай-ақ, қашықтан еңбек етуге құқық береді. Яғни, мұндай визаның иесі интернет арқылы табыс тауып, ресми түрде сол ел аумағында қызметін жалғастыра алады.
Артықшылықтары
Шетелде заңды тұру және жұмыс істеу құқығы. Цифрлық көшпенді визасы иесіне таңдаған елінде ресми түрде қоныстанып, кәсібін жалғастыруға жол ашады. Бұл құжат арқылы фрилансерлер де, халықаралық компанияларда онлайн еңбек ететін мамандар да жергілікті еңбек рұқсатынсыз-ақ жұмысын жалғастыра алады. Яғни, жаңа ортаға бейімделе отырып, табысын үзбей табуға мүмкіндік береді.
Қаржылық қызметтерге қол жеткізу. Digital Nomad Visa беретін тағы бір артықшылық – жергілікті тұрғындармен тең дәрежеде қаржылық жүйеге қосылу мүмкіндігі. Виза иелері банк шотын ашып, карталар рәсімдей алады. Бұл пәтерақы төлеуді, клиенттерден қаражат қабылдауды және жеке бизнесті жүргізуді жеңілдетеді. Мұндай қолжетімділік көшпенділердің жаңа елде еркін өмір сүруіне жағдай жасайды.
Тұрғылықты жерді еркін таңдау. Дәстүрлі ықтиярхат көбіне бір мекенге байлап қойса, цифрлық көшпенді визасы иелеріне бұл шектеуді жояды. Олар бір елдің ішінде емін-еркін қоныс аудара алады, тіпті кей жағдайда көршілес мемлекеттерге де қысқа мерзімді сапар шегуге мүмкіндік бар. Бұл – шынайы еркіндіктің белгісі.
Рәсімдеудің қарапайымдылығы. Digital Nomad Visa рәсімдеу шарттары ықтиярхатқа қарағанда әлдеқайда жеңіл. Әдетте тұрақты қашықтан табысты растау, медициналық сақтандыру полисін ұсыну және шағын мемлекеттік алым жеткілікті. Мысалы, 2024 жылдан бастап Қазақстан да осындай визаны ұсынып, шетел азаматтарына дәстүрлі ықтиярхатсыз-ақ қашықтан тұруға әрі жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бұл – елдің халықаралық еңбек нарығына бейімделуінің бір көрінісі.
Жоғары өмір сапасы – шығынды азайту. Digital Nomad Visa енгізген көптеген мемлекеттерде тұрмыс құны қолжетімді, салық деңгейі салыстырмалы түрде төмен. Бірақ соған қарамастан, олар заманауи инфрақұрылым мен жайлы өмір сүруді қамтамасыз етеді. Бұл көшпенділерге қаржысын үнемдеп қана қоймай, сапалы өмір сүрудің жаңа үлгісін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Кемшіліктері
Жергілікті еңбек нарығына қол жеткізе алмау. Digital Nomad Visa классикалық жұмыс визасынан айырмашылығы бар. Ол иесіне ел ішінде орналасқан компанияға ресми түрде жұмысқа тұру құқығын бермейді. Яғни, жаңа елге көшіп барған кезде жергілікті еңбек нарығына ене алмайсыз. Егер басқа салада тәжірибе жинап, тұрақты жұмыс тапқыңыз келсе, бұл виза жеткіліксіз. Ол үшін міндетті түрде жұмыс визасын немесе ұзақ мерзімді ықтиярхатты рәсімдеу қажет болады. Сондықтан Digital Nomad Visa еркіндікті қамтамасыз еткенімен, еңбек нарығындағы жаңа мүмкіндіктерді толық ашпайды.
Мерзімінің шектеулілігі. Бұл визаның тағы бір әлсіз тұсы – уақыт жағынан қысқа мерзімге берілуі. Әдетте ол 6 айдан 2 жылға дейін ғана жарамды. Мерзімі аяқталған соң құжатты қайта ұзартуға немесе елден шығуға міндетті боласыз. Мұндай ереже тұрақты өмір сүруді көздейтіндер үшін қолайсыз, себебі ықтиярхат немесе азаматтық алу секілді ұзақ мерзімді шешімдермен салыстыруға келмейді. Демек, Digital Nomad Visa – уақытша еркіндікті ғана қамтамасыз ететін құжат.
Салық мәселесіндегі белгісіздік. Цифрлық көшпенділердің негізгі табысы шетелдік компаниялардан түсетініне қарамастан, ұзақ уақыт бір елде тұрған жағдайда салық төлеу міндеттемелері туындауы мүмкін. Әр мемлекеттің салық жүйесі әртүрлі болғандықтан, бір елде күтпеген жерден салық резиденті атанып қалу қаупі бар. Мысалы, кей елдерде 183 күннен астам тұрған жағдайда азамат автоматты түрде сол мемлекеттің салық төлеушісі болып саналады. Бұл қосымша шығын мен бюрократияға әкелуі ықтимал. Сондықтан көшпелі өмір салтын таңдағандар алдын ала салық заңнамасын мұқият зерттеп, қажет болған жағдайда кеңесшілердің көмегіне жүгінуі керек.
Әлеуметтік кепілдіктердің болмауы. Digital Nomad Visa иелері жергілікті халыққа берілетін әлеуметтік пакеттерге қол жеткізе алмайды. Мәселен, мемлекеттік медициналық сақтандыру, зейнетақы жүйесі немесе түрлі әлеуметтік жәрдемақылар бұл санаттағы азаматтарға қарастырылмаған. Осы себепті цифрлық көшпенділер өздерінің қауіпсіздігін дербес қамтамасыз етуге мәжбүр: халықаралық сақтандыру рәсімдеу, қаржылық қауіпсіздік жастығын қалыптастыру сияқты қадамдар аса маңызды. Әйтпесе, күтпеген жағдайларда үлкен қиындықтарға тап болуы мүмкін.
Елдердің шектеулі таңдауы. Әлемде цифрлық көшпенділердің саны жыл сайын артып келе жатқанына қарамастан, мұндай виза барлық елде қолжетімді емес. Digital Nomad Visa енгізген мемлекеттер саны әлі де аз. Мәселен, АҚШ немесе Жапония сияқты ірі әрі танымал бағыттарда мұндай мүмкіндік қарастырылмаған. Бұл ұзақ мерзімді қоныстану үшін таңдау аясын айтарлықтай тарылтады. Сондықтан жаңа елге көшу жоспарын құрған кезде виза қолжетімді елдердің тізімін мұқият қарастыру қажет.
2025 жылы әлемнің бірқатар елі қашықтан жұмыс істейтін мамандарға, фрилансерлер мен кәсіпкерлерге арнайы Digital Nomad Visa бағдарламасын ұсынып отыр. Бұл бастама – цифрлық көшпенділер қозғалысының ауқымы артқанын көрсететін айқын дәлел. Әр мемлекеттің талабы әрқилы. Кейбір елдер белгілі бір ең төменгі табыс көлемін міндеттесе, басқалары визаны рәсімдеу уақыты мен қолдану мерзімінде ерекшеленеді. Сондай-ақ кейбір мемлекеттер Digital Nomad Visa-ны тұрақты тұруға немесе ықтиярхатқа көшуге алғашқы қадам ретінде қарастырады.
Яғни, цифрлық көшпенді болғысы келетіндер үшін ең бастысы – әр елдің заңнамасы мен талаптарын алдын ала мұқият зерттеу. Себебі бір мемлекет қатаң табыс шегін енгізсе, екіншісі рәсімдеу мерзімі мен ұзақтығында жеңілдіктер ұсынады. Ал кейбір елдер бұл визаны тұрақты тұруға немесе ықтиярхатқа өтудің алғашқы сатысы ретінде қарастырады.
Албания цифрлық көшпенділерге ең қолжетімді бағыттардың бірі саналады. Бұл елде айына кемінде $315 табысы бар мамандар виза ала алады. Құжат 12 апта ішінде рәсімделеді. Бастапқы мерзімі – 1 жыл, әрі қарай 5 жылға дейін ұзартуға мүмкіндік бар. Ықтиярхатқа өтудің де жолы қарастырылған.
Аргентина бағдарламасы жоғарырақ табысты талап етеді – айына шамамен €2500. Құжат 6–8 аптада дайындалады. Виза 1 жылға беріледі және ол тұрақты тұру құқығына алып баруы мүмкін.
Бразилия рәсімдеу уақытының жылдамдығымен ерекшеленеді. Мұнда ең төменгі табыс – $1500. Визаны небәрі 5 күн ішінде рәсімдеуге болады. Бастапқы мерзімі – 90 күн, кейін ұзартуға рұқсат беріледі. Ықтиярхат алу құқығы бар.
Германияда табысқа қатысты нақты талап жоқ. Құжат шамамен 5–6 аптада рәсімделеді. Виза мерзімі – 3 жыл, әрі тұрақты тұруға мүмкіндік береді.
Грекия айына кемінде €3500 табыс талап етеді. Виза 10 күн ішінде дайындалады. Бастапқы мерзімі – 1 жыл, әрі қарай ұзартуға болады. Ықтиярхат алу мүмкіндігі қарастырылған.
Исландия ең қатаң талап қоятын елдердің бірі. Мұнда айлық табыс кемінде $7500 болуы тиіс. Құжат 3–4 аптада рәсімделеді. Виза мерзімі – 180 күн. Ықтиярхат қарастырылмаған.
Испания бағдарламасы айына €2646 табысы бар үміткерлерге қолжетімді. Виза 10 күнде рәсімделеді. Алғашқы мерзімі – 1 жыл, кейін 3 жылға дейін ұзарту мүмкіндігі бар. Ықтиярхатқа өтуге жол ашық.
Италия айлық табыс көлемін €2350 деп белгілеген. Визаны рәсімдеу уақыты – 4 айға дейін. Алғашқы мерзімі – 1 жыл, әрі қарай 3 жылға дейін ұзартуға болады. Ықтиярхат алу мүмкіндігі қарастырылған.
Кипр те айына €3500 табыс талап етеді. Құжат 5–7 аптада рәсімделеді. Бастапқы мерзімі – 1 жыл, кейін 3 жылға дейін ұзартуға болады. Ықтиярхат беріледі.
Малайзия табысты жылдық негізде есептейді – кемінде $24 000. Виза 6–8 аптада рәсімделеді. Мерзімі – 1 жыл. Ықтиярхат берілмейді.
Мальта айлық табысты €2700 көлемінде белгілеген. Құжат 60 күн ішінде рәсімделеді. Виза 1 жылға беріледі, әрі қарай 3 жылға дейін ұзарту мүмкіндігі бар. Ықтиярхатқа өтуге болады.
Біріккен Араб Әмірліктері айына $3500 табыс талап етеді. Құжат 3–4 аптада дайындалады. Виза мерзімі – 1 жыл. Ықтиярхат алу мүмкіндігі бар.
Португалия цифрлық көшпенділерден айына €3480 табысты растауды сұрайды. Құжат 60 жұмыс күні ішінде рәсімделеді. Виза 1 жылға беріледі және ықтиярхат алуға жол ашады.
Түркия айына кемінде $3000 табыс талап етеді. Бұл ел рәсімдеудің ең жылдам жүйесін ұсынады – виза небәрі 48 сағат ішінде дайын болады. Мерзімі – 1 жыл, әрі қарай ықтиярхат алуға болады. Алайда бағдарлама Қазақстан азаматтарына қолжетімсіз.
Черногория айлық табысты $1446 деңгейінде белгілеген. Құжат 30 күн ішінде рәсімделеді. Виза мерзімі – 2 жыл, әрі қарай 4 жылға дейін ұзартуға болады. Ықтиярхат алу құқығы бар.
Эквадор айлық табыс талаптарын $1275 көлемінде қояды. Құжат 2–4 айда рәсімделеді. Виза мерзімі – 6 ай. Ықтиярхат қарастырылмаған.
Оңтүстік Корея айына $5500 табыс талап етеді. Құжат шамамен 1 аптада рәсімделеді. Бастапқы мерзімі – 1 жыл, кейін 2 жылға дейін ұзартуға болады. Ықтиярхат алуға мүмкіндік бар.
Жапония жоғары талаптар қояды – айына кемінде $5535 табыс қажет. Құжат 6 аптада рәсімделеді. Виза мерзімі – 6 ай, ықтиярхат алу құқығы берілмейді.
Қазақстан да Digital Nomad Visa беретін мемлекеттердің қатарына қосылды. Neo Nomad Visa деп аталатын бұл бағдарлама халықаралық ІТ-мамандарды, фрилансерлерді және қашықтан жұмыс істейтін кәсіпкерлерді тартуға бағытталған. Жаңа виза шетел азаматтарына Қазақстанда заңды түрде бір жылға дейін тұрып, өз еліндегі немесе халықаралық компаниялардағы жұмысын қашықтан жалғастыруға мүмкіндік береді.
Neo Nomad Visa алғысы келетін үміткерлерден келесі құжаттар сұралады:
Банктік есеп-қисап: Соңғы алты айдағы айлық табыстың 3 000 АҚШ долларынан жоғары екенін растайтын құжат.
Салық декларациясы: Азаматтық алған елдің немесе тұрғылықты жердің құзырлы органынан алынған.
Сотталмағаны жөніндегі анықтама.
Медициналық сақтандыру: Виза мерзіміне сәйкес болуы тиіс.
Қазақстандық туристік компанияның шақыруы: Бірақ бұл талап 48 елдің азаматтарына қойылмайды.
Neo Nomad Visa рәсімдеу уақыты – бар болғаны 5 жұмыс күні. Виза бастапқыда 1 жылға беріледі, әрі қарай ұзарту мүмкіндігі қарастырылған. Сонымен қатар, негізгі өтініш берушінің отбасы мүшелері де виза ала алады.
Neo Nomad Visa қазақстандық компанияға ресми түрде жұмысқа орналасуға құқық бермейді. Бұл виза тек қашықтан еңбек етуге арналған. Яғни, виза иесі Қазақстан аумағында тұрып, өз еліндегі немесе халықаралық нарықтағы клиенттеріне қызмет көрсетуді жалғастырады.
Қазақстан цифрлық көшпенділер үшін қолайлы орта құруды көздейді. Министрлік өкілдерінің айтуынша, бағдарлама шетелдік мамандарға жоғары жылдамдықтағы интернетке, 5G және заманауи цифрлық сервистерге қол жеткізуді қамтамасыз етіп, сонымен бірге қазақстандық бизнес пен мәдени ортаға бейімделуге қолдау көрсетеді.
Neo Nomad Visa – Қазақстанды Орталық Азиядағы цифрлық көшпенділер орталығына айналдыруға бағытталған қадам.
Испаниядағы Digital Nomad Visa (2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бірге бару құқығы
Қажетті құжаттар
Шығындар
Италиядағы Digital Nomad Visa (2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бірге бару құқығы
Қажетті құжаттар
Шығындар
Германиядағы Digital Nomad Visa (фрилансер визасы арқылы)
Германияда арнайы Digital Nomad Visa жоқ. Дегенмен, фрилансерлер мен жеке кәсіпкерлер үшін арнайы визалық санаттар бар:
Бұл визалар елде заңды түрде тұрып, қашықтан жұмыс істеуге немесе өз кәсібін жүргізуге мүмкіндік береді.
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Қосымша талаптар
Фрилансерлер (Freiberufler) үшін:
Жеке кәсіпкерлер (Selbständiger/Gewerbetreibender) үшін:
Мерзімі
Отбасымен бару
Қажетті құжаттар
Шығындар
Португалиядағы Digital Nomad Visa (2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бірге бару құқығы
Қажетті құжаттар
Шығындар
Кипрдегі Digital Nomad Visa (2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бірге бару құқығы
Қажетті құжаттар
Шығындар
Венгриядағы Digital Nomad Visa (White Card, 2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бару
Қажетті құжаттар
Шығындар
Аргентинадағы Digital Nomad Visa (2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бірге бару құқығы
Қажетті құжаттар
Шығындар
БАӘ (Дубай) Digital Nomad Visa (2025)
Артықшылықтары
Негізгі талаптар
Мерзімі
Отбасымен бірге бару құқығы
Қажетті құжаттар
Шығындар
Грузиядағы Digital Nomad Visa (2025)
Жалпы ақпарат
Грузия цифрлық көшпенділер үшін қолайлы бағыттардың бірі саналады. 2020 жылы «Remotely from Georgia» атты арнайы бағдарлама іске қосылған болатын, ол қазіргі Digital Nomad Visa бағдарламаларына ұқсас еді. Алайда қазір бұл бағдарлама тоқтатылған.
Соған қарамастан, 95 елдің азаматтары, оның ішінде Қазақстан азаматтары да, арнайы визасыз-ақ Грузияда 1 жылға (365 күнге) дейін еркін тұра алады және қашықтан жұмыс істеуге құқылы.
Артықшылықтары
Салық міндеттемелері
Грузиядағы цифрлық көшпенділердің салық міндеттері елде қанша уақыт тұрғанына байланысты анықталады:
Халықаралық салыстыру
Грузиядағы жағдайды түсіну үшін басқа елдермен салыстырып көрейік:
Маңызды ескерту
Кейбір мемлекеттерде қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық келісімдер бар. Бұл бір табысқа екі елде бірдей салық төлемеу үшін жасалған. Сондықтан көшіп бармас бұрын әр елдің заңнамасын мұқият зерттеу және қажет болса, салық кеңесшісімен кеңесу ұсынылады.
Грузиядағы Digital Nomad Visa (2025)
Жалпы ақпарат
Грузия цифрлық көшпенділер үшін қолайлы бағыттардың бірі саналады. 2020 жылы «Remotely from Georgia» атты арнайы бағдарлама іске қосылған болатын, ол қазіргі Digital Nomad Visa бағдарламаларына ұқсас еді. Алайда қазір бұл бағдарлама тоқтатылған.
Соған қарамастан, 95 елдің азаматтары, оның ішінде Қазақстан азаматтары да, арнайы визасыз-ақ Грузияда 1 жылға (365 күнге) дейін еркін тұра алады және қашықтан жұмыс істеуге құқылы.
Артықшылықтары
Салық міндеттемелері
Грузиядағы цифрлық көшпенділердің салық міндеттері елде қанша уақыт тұрғанына байланысты анықталады:
Халықаралық салыстыру
Грузиядағы жағдайды түсіну үшін басқа елдермен салыстырып көрейік:
Маңызды ескерту
Кейбір мемлекеттерде қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық келісімдер бар. Бұл бір табысқа екі елде бірдей салық төлемеу үшін жасалған. Сондықтан көшіп бармас бұрын әр елдің заңнамасын мұқият зерттеу және қажет болса, салық кеңесшісімен кеңесу ұсынылады.
Цифрлық көшпенділер салық төлей ме?
Бұл тұрған елге және мерзімге байланысты:
Егер елде 183 күннен аз тұрсаңыз – әдетте салық төлеу міндеттелмейді.
Егер 183 күннен көп тұрсаңыз – сол елдің салық резидентіне айналып, табыс салығын төлеуіңіз мүмкін.
Кейбір мемлекеттер цифрлық көшпенділерге арнайы салықтық жеңілдіктер ұсынады.
Цифрлық көшпенді мәртебесі не береді?
Таңдаған елде ресми тұрып, қашықтан жұмыс істеу құқығын;
Банк шотын ашу, карта рәсімдеу мүмкіндігін;
Тұрғын үйді ресми жалға алу жеңілдігін;
Кейбір елдерде – салықтық және тұрмыстық жеңілдіктерді.
Қандай елдер Digital Nomad Visa ұсынады?
Бүгінде 50-ден астам мемлекет мұндай виза береді. Олардың қатарында: Испания, Португалия, Германия, Грекия, Аргентина, Кипр, Венгрия, Грузия, Бразилия, Хорватия, Черногория, БАӘ (Дубай) және тағы басқалары бар.
Табысқа қойылатын талап қандай?
Әр елдің өз талабы бар. Әдетте айлық табыс $1 500–$5 500 аралығында болуы тиіс.
Испания - €2 646 бастап
Португалия - €3 280 бастап
БАӘ (Дубай) - $3 500 бастап
Грузия - $2 000 бастап
Цифрлық көшпенді визасымен саяхаттауға бола ма?
Иә. Көптеген елдер бұл визаны иеленгендерге Шенген аймағы немесе басқа өңірлер ішінде еркін жүруге рұқсат береді. Дегенмен, үшінші мемлекеттерге бару үшін бөлек туристік виза қажет болуы мүмкін.