Стоматит – ауыз қуысы шырышты қабығының қабынуы. Ол еріннің ішкі бетінде, ұртта, қызыл иекте, таңдайда, тілде, тіпті тамақта да пайда болуы мүмкін. Бұл – ауыз қуысы ауруларының ең жиі кездесетін түрлерінің бірі.

Көбіне стоматит балаларда байқалады, себебі олар лас заттарды аузына салуға бейім. Алайда бұл дерттен ересектер де толық сақтандырылмаған.

Ескерту! Бұл материал тек ақпараттық мақсатта ұсынылады және диагноз қоюға немесе медициналық қорытынды жасауға негіз бола алмайды.

Стоматиттің негізгі себептері

Стоматиттің пайда болуына түрлі факторлар әсер етеді. Олардың қатарында мыналар бар:

Ксеростомия (ауыздың құрғауы) – кейбір дәрі-дәрмектерді қабылдау, созылмалы аурулар немесе сілекейдің аз бөлінуімен байланысты. Әсіресе егде жастағыларда жиі кездеседі.

Вирустық инфекциялар – көбіне герпес вирусы мен энтеровирустар.

Саңырауқұлақ инфекциялары (кандидоз) – иммунитеті төмен адамдарда, кішкентай балалар мен қарттарда жиі байқалады.

Бактериялық инфекциялар – ауыз қуысы гигиенасының сақталмауы, кариес кезінде дамиды.

Жарақаттар мен хирургиялық араласулар – күйік, шырышты қабықты тістеп алу, протездер мен брекеттерден болған зақымдар.

Дәрі-дәрмектердің жанама әсері, соның ішінде химиотерапия препараттары.

Сәулелік терапия – онкологиялық ауруларды емдеу барысында.

Темекі шегу мен алкогольді тұтыну – ересектерде стоматит қаупін арттырады.

Аллергиялық реакциялар – тағамға, тіс пастасына немесе гигиеналық құралдарға.

Дәрумендер мен микроэлементтердің тапшылығы – әсіресе В тобының дәрумендері, фолий қышқылы мен темір жетіспеушілігі.

Балаларда жиі кездесетін түрінің бірі – энтеровирустық везикулярлы стоматит, ол «қол–аяқ–ауыз» синдромы ретінде белгілі. Аурудың негізгі қоздырғышы – Коксаки вирусы. Бұл инфекция алақан, табан және ауыз қуысында пайда болатын бөртпелермен сипатталады.

Стоматиттің белгілері

Стоматиттің белгілері балалар мен ересектерде ұқсас келеді:

• ауыз қуысында ауыратын жаралар, ақ немесе қызыл дақтар;
• көпіршіктер, эрозиялар, қабыршақтану;
• ісіну, қызару, сезімталдықтың артуы;
• сөйлегенде, тамақ ішкенде немесе сусын ішкенде ашыту, қышу, жайсыздық;
• лимфа түйіндерінің ұлғаюы, ауыздан жағымсыз иіс шығуы;
• кейде дене қызуының көтерілуі, әлсіздік (әсіресе жұқпалы түрлерінде).

Стоматиттің түрлері

Ауру ағымына қарай стоматит:

• Күрделі – ауырсыну, айқын ісіну, жаралардың пайда болуы байқалады.
• Жедел – қабыну бірнеше күн бойы айқын асқынусыз жалғасады.
• Созылмалы – ауру жиі қайталанып, тұрақты мазалайды.

Пайда болу себебіне қарай:

Жарақатты стоматит – механикалық немесе химиялық әсерден.

Инфекциялық – вирус, бактерия немесе саңырауқұлақ салдарынан.

Аллергиялық – тағамға, дәріге немесе сусынға иммундық реакция нәтижесінде.

Симптоматикалық – басқа созылмалы аурулардың аясында дамиды.

Диагностика

Әдетте тәжірибелі стоматолог ауыз қуысын бір қарап-ақ түсінеді. Алайда кей жағдайларда қосымша тексерулер қажет болуы мүмкін:

• қан талдауы және ауыз қуысының шырышты қабығынан алынған сұйықтық;
• аллергиялық сынамалар;
• биопсия – қоздырғышты нақтылау үшін.

Стоматитті елемеуге болмайды

Кей адамдар стоматитті жеңіл ауру деп қабылдайды. Алайда уақытында емделмесе, ол созылмалы түрге ауысып, қайта-қайта мазалай береді. Қабыну қызыл иекке таралып, олардың ауырсынуына, қансырауына әкелуі мүмкін. Бұл тамақтануды қиындатып, жағдайды нашарлатады.

Асқынған жағдайда пародонтит, периодонтит секілді ауыр стоматологиялық аурулар дамуы ықтимал. Сонымен қатар инфекция тамаққа, көмейге таралып, қабынулар қайталануы мүмкін. Сондықтан стоматитті назардан тыс қалдыруға болмайды.

Алдын алу жолдары

Стоматиттің алдын алу үшін:

• ауыз қуысының гигиенасын мұқият сақтау;
• тістер мен тамақ ауруларын дер кезінде емдеу;
• дұрыс әрі теңгерімді тамақтану;
• сапалы гигиеналық құралдарды қолдану қажет.

Ересектерге зиянды әдеттерден бас тартуға, стоматологқа тұрақты қаралуға және салауатты өмір салтын ұстануға кеңес беріледі.

Стоматит – жай ғана уақытша жайсыздық емес, дер кезінде әрі кешенді емдеуді қажет ететін ауру. Дәрігерге қаралуды кейінге қалдырмаңыз: дұрыс таңдалған терапия ғана жағымсыз белгілерден арылып, тіс пен қызыл иектің саулығын сақтауға көмектеседі.