Қазақстандағы туризмнің болашағы биік таулардың баурайында айқындала бастады. Әсіресе Алматы маңы – табиғаттың өзі ұсынған бірегей артықшылыққа ие аймақ. Алайда әлеует пен нақты нәтиже арасындағы алшақтық барын мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ашық айтты.

Президент «Turkistan» газетіне берген сұхбатында еліміздегі туристік аймақтардың дайындық деңгейіне күмән келтіре отырып, Алматыдағы тау шаңғысы туризмінің қазіргі жай-күйіне арнайы тоқталды.

Шымбұлақ Алматы қаласының орталығынан небәрі жарты сағаттық жердегі ерекше табиғаттың ортасында тұр. Әлемде оған тең келетін демалыс орны кемде-кем. Алайда көптен бері ештеңе жасалмаған курорттың сыны да, сыры да кетіп, тозып барады, – деді мемлекет басшысы.

Бұл пікір – салалық диагноз. Президент тек мәселені атап қана қойған жоқ, сонымен қатар нақты бағыт-бағдар да ұсынды.

Алматы тау кластерінің әлеуеті өте зор. Бұл салада ауқатты адамдарға да, орташа табысы бар азаматтарға да бірдей қызмет көрсетілуге тиіс. Сондықтан туристік инфрақұрылымды әртараптандыру қажет, – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент сынынан кейін: нақты қадамдар бар ма?

Бұл мәселе бұған дейін де айтылған. Үкімет пен жергілікті атқарушы органдар 2025-2029 жылдарға арналған Алматы тау кластерін дамыту жөніндегі Кешенді жоспарды іске де қосқан еді. Бұл – соңғы жылдардағы туризм саласындағы ең ауқымды бастамалардың бірі.

Ресми деректерге сүйенсек:

• 2029 жылға қарай Алматы тау кластеріне келетін туристер саны 630 мыңнан 1,8 млн адамға дейін артады;
• Туризм саласындағы жұмыспен қамту 80,9 мыңнан 106 мың адамға дейін ұлғаяды;
• Жалпы инвестиция көлемі 196,3 млрд теңгені құрайды;
• Салық түсімдері 90,7 млрд теңгеден 184,3 млрд теңгеге дейін өседі.

Бұл сандар президент көтерген «нақты іс» мәселесінің қағаз жүзінде ғана қалмағанын көрсетеді. Алайда басты сұрақ – осы жоспар қалай іске асып жатыр?

Шымбұлақ: әлеуеті зор, бірақ қолжетімді ме?

Қазақстандағы ең танымал тау шаңғы курорты – «Шымбұлақ». Оның басты артықшылығы – қалаға жақындығы және әр деңгейдегі трассалардың болуы. Алайда соңғы жылдары курорт бағасының қымбаттауы қоғамда жиі талқыланып келеді.

Қазіргі тарифтер:

• Таңғы ски-пасс (08:30-13:30): 19 500 теңге;
• Толық күн (08:30-18:00): 26 000 теңге;
• Кешкі сырғанау (19:00-23:00): 22 000 теңге;
• Балаларға – 7 000-10 000 теңге аралығы.

Салыстыру үшін:

• Грузиядағы Гудаури курортында бір күндік ски-пасс орта есеппен 12-15 мың теңге;
• Түркиядағы Улудагта – 15-18 мың теңге.

Яғни президент айтқан «орташа табысы бар азаматтарға қолжетімділік» мәселесі әлі де өткір күйінде қалып отыр.

«Oi-Qaragai» мен «Ақ-Бұлақ»: төрт маусымдық туризмге қадам

Алматы тау кластерінің тағы бір тірегі – «Oi-Qaragai» курорты. Бұл жоба президент тапсырмасына нақты жауап деуге болады.

Нақты жоспарлар:

• Курорт аумағы 105 гектардан 1000 гектарға дейін ұлғаяды;
• 2028 жылға қарай келушілер саны 300 мыңнан 850 мың адамға жетеді;
• Инвестиция көлемі – 83,2 млрд теңге;
• Жыл он екі ай жұмыс істейтін форматқа көшеді.

Ал «Ақ-Бұлақ» курортында жаңа трассалар салынып, инфрақұрылым жаңартылып жатыр. Бұл нысандар маусымдық емес, тұрақты туристік ағын қалыптастыруды көздейді.

Қаскелең мен Түрген: отбасылық және экотуризм орталығы

Кешенді жоспар аясында Қаскелең мен Түрген шатқалдарына ерекше басымдық берілді. Бұл бағыттар қымбат ски-пасс емес, отбасылық және экологиялық туризмге бағытталған.

Негізгі жобалар:

• 27 жаңа туристік маршрут, жалпы ұзындығы – 143 км;
• Әр 5 км сайын демалыс аймақтары;
• 26 км-ден астам жаңа автожол;
• Электр, су, интернет және мобильді байланыс желілері.

Бұл – турист үшін жайлылық, ал жергілікті тұрғын үшін бизнес пен табыс көзі.

Адам капиталы: гидтер мен сервис сапасы

Президент сынында айтылған тағы бір мәселе – қызмет көрсету сапасы. Осыған байланысты:

• Тау гидтері мен экскурсоводтарды оқыту бағдарламалары іске қосылады;
• Жергілікті тұрғындар қонақжайлылық саласына бейімделеді;
• Қауіпсіздік стандарттары күшейтіледі.

Бұл – әлемдік курорттарда қалыптасқан тәжірибе.

Бәсекелестік орта: Қазақстан ұта ма?

Қазір Қырғызстан, Өзбекстан, Грузия тау туризміне белсенді инвестиция құйып жатыр. Қазақстанның басты артықшылығы:

• Ірі мегаполиске жақын орналасу;
• Климат пен табиғи рельеф;
• Төрт маусымдық туризмге бейімделу мүмкіндігі.

Ал басты тәуекел – баға саясаты мен басқару тиімділігі.

Сыннан серпінге дейінгі жол

Жалпы алғанда, Алматы тау кластерін дамытуға бағытталған бұл кешенді жоспар өңірдің табиғи әлеуетін ұтымды пайдалануға және туристік тартымдылығын арттыруға негізделген. «Жақсартылған инфрақұрылым, туристік нысандарды жаңғырту және инвесторларды тарту жергілікті халықтың өмір сапасын арттырып, жаңа саяхатшыларды қызықтыруға мүмкіндік береді» деп атап көрсетілген.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың сыны – саланы тұралатып тастау емес, керісінше, жүйелі өзгеріске шақыру. Бүгінде Алматы тау кластерінде нақты жобалар басталды, инвестиция тартылып жатыр, инфрақұрылым жаңғыруда.

Ендігі міндет – бұл бастамаларды қағаз жүзінде емес, нақты туристік өнімге айналдыру. Сонда ғана Алматы таулары әлемдік деңгейдегі тау шаңғы туризмі кластеріне айнала алады.