Almaty SuperSki: Көкжайлаудағы жаңа курорт Алматыға не береді?

Алматы маңындағы Көкжайлау аумағында жүзеге асырылып жатқан Almaty SuperSki жобасы Қазақстандағы ең ірі тау-шаңғы инфрақұрылымдарының біріне айналуы мүмкін. Жоба тек жаңа демалыс орнын салумен шектелмейді. Оның авторлары курортты бұқаралық спортты дамытуға, ішкі туризмді күшейтуге және Алматының туристік әлеуетін арттыруға бағытталған ұзақмерзімді инфрақұрылымдық жоба ретінде қарастырып отыр.

Курорттың басты артықшылығы неде?

Жобаның басты ерекшелігі – коммерциялық тиімділікпен қатар, оның әлеуметтік қолжетімділігіне басымдық берілуі. Алдын ала жоспар бойынша, курорттағы ең қымбат бір күндік абонемент шамамен 14 мың теңге болады. Мектеп оқушылары үшін шаңғы тебу тегін, ал зейнеткерлер мен мүмкіндігі шектеулі азаматтарға жеңілдіктер қарастырылмақ.

Almaty SuperSki жобасы бойынша жалпы ұзындығы 60 шақырым болатын тау-шаңғы трассалары салынады.

Жоба жетекшісі Ержан Еркінбаевтың айтуынша, трассалардың шамамен 70 пайызы балалар мен шаңғы тебуді енді бастап жүрген адамдарға арналмақ. Сонымен қатар трассалардың 70 пайызын жасанды қар жүйесімен жабдықтау жоспарланған.

Бұл көрсеткіш курорттың тек кәсіби спортшыларға емес, ең алдымен көпшілікке арналғанын көрсетеді.

Қазақстанда тау-шаңғы спорты десе, көбіне Алматыдағы Шымбұлақ, Oi-Qaragai және Ақбұлақ секілді курорттар еске түседі. Алайда олардың әрқайсысының өзіндік бизнес-моделі мен баға саясаты бар.

Almaty SuperSki-дің тұжырымдамасы бұдан өзгеше болмақ. Жоба жетекшілерінің айтуынша, Көкжайлау курортының негізгі мақсаты – тау спорты мен демалысын қала тұрғындары үшін барынша қолжетімді ету.

Бұл жерде мәселе тек абонемент бағасында емес. Егер балалар шаңғы спортына ерте жастан тегін араласа алса, бұл болашақта Алматыда қысқы спорт түрлеріне қызығушылықтың артуына ықпал етуі мүмкін.

Жеке виллалар салынбай ма?

Жобаның тағы бір маңызды ерекшелігі – жеке виллалар мен шале салынбайды. Курорттың жалпы аумағы 1022 гектар болады. Жоба өкілдерінің айтуынша, оның аумағы ұлттық парк құрамындағы ерекше қорғалатын аумақ мәртебесін сақтайды. Ал туристік инфрақұрылымға тікелей бөлінетін жер көлемі 20 гектардан аспайды.

Осы аумақта төрт мейрамхана және шамамен алты-жеті қонақүй салу жоспарланған. Олардың жалпы сыйымдылығы 6-7 мың орынға дейін жетуі мүмкін.

Бұл тәсілдің негізгі мәні – тау аумағын жаппай құрылыс алаңына айналдырмай, туристік инфрақұрылымды барынша шоғырландыру.

Жоба жетекшілері курорттың тәуліктік өткізу қабілетін шамамен 10 мың турист деп бағалап отыр, яғни Almaty SuperSki тұжырымдамасында негізгі акцент элиталық демалысқа емес, көпшілікке арналған тау туризміне қойылған.

11 аспалы жол не үшін қажет?

Курортта 11 аспалы жол орнату жоспарланып отыр. Бұл жұмысты француздық POMA компаниясы атқарады. Аспалы жолдардың көп болуы бірнеше мәселені шешуге мүмкіндік береді. Біріншіден, туристерді тау бөктерінен трассалардың әртүрлі деңгейлеріне жеткізу жеңілдейді. Екіншіден, бірнеше бағыттың қатар жұмыс істеуі келушілер ағынын тиімді бөлуге мүмкіндік береді.

Бұл әсіресе курорттың тәулігіне 10 мың адамға дейін қабылдау жоспарымен байланысты маңызды.

Өйткені тау-шаңғы курортындағы басты мәселенің бірі – тек трассалардың ұзындығы емес, туристің тауға қаншалықты тез көтерілетіні және төмен түсуге қанша уақыт жұмсайтыны.

Жоба Алматыға қанша пайда әкелуі мүмкін?

Almaty SuperSki-дің экономикалық әсерін тек билет сатылымынан түскен табыспен өлшеу дұрыс емес. Жоба жетекшісінің бағалауынша, курорт 5 мыңнан астам жұмыс орнын құруы мүмкін. Бұл тек шаңғы инструкторлары немесе аспалы жол қызметкерлері емес. Қонақүй, қоғамдық тамақтану, көлік, қауіпсіздік, техникалық қызмет көрсету және туристік сервис салаларында да жаңа жұмыс орындары пайда болады.

Тау курортының айналасында шағын және орта бизнес үшін де жаңа мүмкіндіктер қалыптасуы ықтимал. Мысалы, туристерді тасымалдау, жабдықтарды жалға беру, гид қызметі, тамақтану орындары, балаларға арналған спорт мектептері мен туристік сервистерге сұраныс артады.

Бұл тұрғыдан алғанда, бір курорттың экономикалық әсері оның аумағынан әлдеқайда кең болуы мүмкін.

20-30 жылда өтелетін жоба

Almaty SuperSki-дің тағы бір ерекшелігі – оның қысқа мерзімді коммерциялық жоба ретінде қарастырылмауында. Жоба жетекшілерінің алдын ала бағалауынша, инвестицияның қайтарылу мерзімі 20-30 жыл болуы мүмкін.

Бұл – жеке бизнес үшін ұзақ мерзім. Сондықтан жоба әлеуметтік және инфрақұрылымдық сипаттағы бастама ретінде түсіндіріледі.

Жобаны іске асыру үшін жобалауға 6 млрд теңге бөлінген. Курорттың құрылысын Қазақстанның Даму Банкінен алынатын қайтарымды несие есебінен қаржыландыру жоспарланып отыр.

Осы жерде маңызды мәселе туындайды: мемлекет пен қаржы институттары қатысатын жобаның экономикалық тиімділігі қалай бағаланады?

Жауап тек тікелей табыстан ізделмеуі мүмкін. Егер курорт балалар спортын дамытып, жаңа жұмыс орындарын ашып, туристер санын арттырып, Алматының халықаралық туристік имиджіне әсер етсе, онда оның жанама экономикалық қайтарымы да есепке алынуы тиіс.

Алматының туристік картасы қалай өзгеруі мүмкін?

Almaty SuperSki толық іске қосылса, Алматының тау туризміндегі ұсынысы айтарлықтай кеңейеді. Қазір қалаға келетін туристер үшін тау курорттары негізінен Шымбұлақ және басқа да қолданыстағы демалыс орындарымен байланысты. Жаңа кешеннің іске қосылуы туристік ағынды көбейтіп қана қоймай, оның құрылымын өзгертуі мүмкін. Әсіресе қысқы маусымда туристердің болу мерзімін ұзарту маңызды.

Мысалы шетелдік турист Алматыға бірнеше күнге келген жағдайда, қала ішіндегі мәдени-танымдық нысандармен қатар тау курорттарын да туристік бағдарламаға енгізе алады. Бұл қонақүйлерге, мейрамханаларға, көлік қызметтеріне және басқа да сервистерге қосымша сұраныс қалыптастырады.

Жоба жетекшісі Алматыға жылына қосымша миллион шетелдік турист келсе, қаланың туризмнен түсетін кірісі 1 млрд доллардан асуы мүмкін деген болжам айтқан.

Бұл – жобаға тікелей түсетін табыс емес, Алматының жалпы туристік экономикасына қатысты мақсатты көрсеткіш. Сондықтан оның жүзеге асуы тек бір курортқа емес, қаладағы бүкіл туристік инфрақұрылымның дамуына байланысты.

Ең басты сұрақ – табиғи аумақ пен туризмнің тепе-теңдігі

Көкжайлау жобасының ерекшелігі ғана емес, ең үлкен жауапкершілігі де осында. Бір жағынан, Алматыға халықаралық деңгейдегі тау курорты қажет. Екінші жағынан, Көкжайлау – табиғи құндылығы жоғары аумақ. Сондықтан мұндай жобаның нәтижесі туристер саны немесе қаржылық көрсеткіштермен ғана өлшенбеуі керек.

Құрылыс кезінде табиғи ландшафтты сақтау, су ресурстарын қорғау, қалдықтарды басқару, көлік жүктемесін азайту және туристік ағынды бақылау мәселелері маңызды болады.

Жоба өкілдерінің айтуынша, туристік инфрақұрылымға бөлінетін аумақтың 20 гектармен шектелуі осы талаптардың бір бөлігіне жауап беруге бағытталған.

Алайда жобаның шынайы экологиялық тиімділігі нысандар пайдалануға берілгеннен кейінгі тұрақты бақылау мен нақты басқару жүйесіне байланысты болмақ.

Almaty SuperSki – көлемі жағынан ғана емес, мақсаттары бойынша да ауқымды жоба. 60 шақырым трасса, 11 аспалы жол, 10 мың адамға дейінгі тәуліктік өткізу қабілеті, мыңдаған жұмыс орны және балаларға арналған әлеуметтік жеңілдіктер – жобаның негізгі параметрлері.

Ең маңыздысы – курорттың қандай модельмен жұмыс істейтіні. Егер ол шынымен де бұқаралық спортқа қолжетімді, туристер үшін тартымды әрі табиғи аумаққа түсетін жүктемені бақылай алатын жүйе ретінде іске қосылса, Алматының тау туризмі жаңа деңгейге көтерілуі мүмкін.

Almaty SuperSki-ді 2028 жылдың соңына қарай ашу жоспарланып отыр. Демек, алдағы екі жылда жобаның басты сынағы – инфрақұрылымды салу ғана емес, экономикалық тиімділік, қолжетімділік және табиғатты қорғау талаптарының арасынан дұрыс тепе-теңдік табу болмақ.