Еуропалық Copernicus климатты бақылау қызметінің (C3S) жаңа есебіне сәйкес, 2025 жыл ғаламдық метеобақылаулар тарихындағы ең ыстық үш жылдың қатарына енген. Орташа жаһандық температура 2023 жылмен салыстырғанда небәрі 0,01 градусқа төмен, ал 2024 жылмен салыстырғанда 0,13 градусқа салқынырақ болған. Соған қарамастан, ғаламдық жылыну үрдісі жалғасып жатыр.

Есеп «Ғаламдық климаттық көрсеткіштер» атты баяндама аясында жарияланды. Құжатты Copernicus қызметі еуропалық және америкалық ғылыми ұйымдармен бірлесіп әзірлеген. C3S директорының орынбасары Саманта Берджесс 2025 жыл климат үшін тағы бір ерекше кезең болғанын атап өтті. Оның айтуынша, 2024 жыл әлі де бақылау басталғалы бергі ең ыстық жыл мәртебесін сақтап отыр.

Сарапшылардың деректеріне сүйенсек, 2023–2025 жылдар аралығындағы орташа жаһандық температура индустрияға дейінгі кезеңмен салыстырғанда 1,5 градус Цельсийден жоғары болған. Бұл – үш жылдық кезеңде алғаш рет аталған меженің асуы. Ғалымдар мұны климаттық дағдарыстың күшейе түскенінің айқын дәлелі ретінде бағалайды.

Егер қазіргі қарқын сақталса, 2015 жылғы Париж келісімінде белгіленген 1,5 градус шегі осы онжылдықтың соңына дейін, яғни бұрын болжанған мерзімнен шамамен 10 жыл ерте асып кетуі мүмкін. Бұл халықаралық қоғамдастық үшін маңызды ескерту болып отыр.

Copernicus атмосфералық қызметінің сарапшысы Лоранс Руильдің түсіндіруінше, тіпті парниктік газдар шығарындылары күрт азайтылған күннің өзінде Жердің қызуы бірден тоқтамайды. Себебі көмірқышқыл газы атмосферада жүздеген жыл бойы сақталады. Сондықтан қазіргі жылыну үрдісі – ұзақ мерзімді инерциялық процесс.

2025 жылы кейбір аймақтарда орташа көрсеткіштен төмен температура тіркелген. Алайда мамандар мұны ауа райының табиғи құбылмалығымен байланыстырады. «Белгілі бір өңірдегі салқын кезең климат өзгермеді дегенді білдірмейді. Маңыздысы – жаһандық үрдіс», – деді Саманта Берджесс.

Copernicus директоры Карло Буонтемпо да ғаламдық жылынудың жалпы көрінісі айқын екенін айтты. Оның сөзінше, әлем Париж келісімінде белгіленген ұзақмерзімді температуралық шекке қарқынды түрде жақындап келеді. «Біз бұл межеден асуымыз әбден мүмкін. Ендігі мәселе – осы жағдайдың қоғам мен экожүйелерге әсерін қалай басқару», – деп ескертті ол.

Сарапшылардың пайымдауынша, климаттық саясатты күшейту, жаңартылатын энергия көздеріне көшу және көміртек шығарындыларын қысқарту шараларын жеделдету – уақыт талабы. Әйтпесе, жаһандық жылынудың салдары табиғи апаттардың жиілеуіне, су тапшылығына және азық-түлік қауіпсіздігіне тікелей әсер етуі мүмкін.