«Әмеңгер» фильмі өз миссиясын орындай алды ма? Көрермен мен сыншылар не дейді?
Қазақтың көне салт-дәстүрлерінің бірі – әмеңгерлік. Бұл – ері қайтыс болған әйелді марқұмның інісі немесе жақын туысының алу дәстүрі. Заманында жетім-жесірді қорғау мақсатында туғанымен, бүгінгі күн тұрғысынан пікірталасқа толы тақырып. Сол себепті «Әмеңгер» атты жаңа фильм жұртты елең еткізді. Бірақ көрерменнің күткенін шығармашылық топ қаншалықты бере алды? Осы сұраққа жауап іздеп көрдік.
Желідегі көрерменнің пікірі қандай?
Threads желісіндегі пікірлерге көз жүгіртсек, сценарийдің мазмұнына қатысты көп сын айтылған.
Әмеңгер – актерлері өте мықты кино. Сценарий нашар, логика жоқ. Актерлерге сөз жоқ, – деп жазды asharimov атты қолданушы.
Сюжет қисынсыз. Кей жерлері тіпті ұялтып, күлдіреді. Сценаристі түсіне алмай-ақ қойдым, - дейді diana_skatova есімді қолданушы.
Бұл пікірлердің түйіні – актерлер еңбегі жоғары бағаланғанымен, сценарий мен оқиға желісі сендірмеген.
Фильмдегі негізгі олқылықтар
Фильмді толық көріп шыққан рецензенттердің байқағаны:
Комедия элементтері. Әмеңгерлік – трагедиялық дәстүр. Ал мұндай салмақты тақырыпқа жеңіл күлкі шақыратын эпизодтар енгізу фильмнің әсерін азайтқан.
Сюжеттік қисынсыздық. Басты кейіпкер Жанат інісі қаза тапқанда, бірден келінімен бас қосу қамына кіріседі. Дәстүр бойынша мұндай шешімге әулет, үлкендер ақылдасып барып қадам жасар еді.
Диалогтың жасандылығы. «Сенде біз бармыз», «Мен қандай еркекпін?» секілді сөйлемдер кейіпкер мінезімен үйлеспей, құлаққа түрпідей тиеді.
Оқиғаның тым шапшаң өрбуі. Архаттың аяқ астынан қаза табуы, кейін қайта пайда болуы, кейіпкерлердің салқын реакциясы көрерменді сендіре алмады.
Автор не дейді?
Фильмнің сценарий авторы Қанат Рамазан өз көзқарасын былай жеткізді:
Фильм түсіргеннен кейін көбіне кассалық түсіміне немесе әлеуетіне назар аударады ғой. Біз бұл тақырыпты зерттей келе, жастарға да, ересектерге де қызық болады деген оймен түсірдік.
Яғни автордың ниеті – салт-дәстүрді жастарға да тартымды етіп көрсету. Бірақ көрермен пікіріне қарағанда, идея мен көркемдік шешімнің арасы алшақ қалған.
Киносыншының пікірі қандай?
Фильмге қатысты киносыншы Дана Әмірбек те пікір білдірді. Ол қазақ киносының қазіргі бағытына тоқтала отырып, «Әмеңгер» фильмін соңғы жылдары жарық көрген, жанрлық әртүрлілікке ұмтылған тың жобалардың бірі ретінде атап өтті:
Соңғы он-он бес жыл ішінде қазақ экраны, Голливуд пен Болливудтың жаттанды сюжеттері мен арзанқол комедияларының тұтқынына айналғандай күй кешті. Қуантарлығы, кейінгі жылдары жарыққа шыққан «Паралимпиадашы», «Қаш», «Оян, қазақ!», «Бақыт», «Дәстүр», «Набат операциясы», «Заманback», «Qaitadan», «Әмеңгер» сынды туындылар қазақ көрерменінің жүрегіне жол тауып, олардың көзайымына айналды.
Сыншының айтуынша, бұл фильмдер үлкен сұранысқа ие болып, жанрлық әртүрлілікке деген сұранысты қанағаттандырған. Алайда, ол кино сапасын арттыру үшін продюсерлік деңгейдегі көркемдік көзқарастың маңызын да баса айтты:
Киноны шынайы сүйетін, талғамы биік, өресі кең продюсерлер көп емес. Продюсер – ақша жасаудың көзін табудан бөлек, киноға шығармашылық ретінде қарайтын, фильмнің жанына жан бітіретін толыққанды тең дәрежедегі автор екенін естен шығармағаны жөн. Олар терең сюжетке, шынайы кейіпкерге, авторлық үнге мән беруі керек.
Әмеңгерліктің өзі туралы
Әмеңгерлік дәстүрінің тарихына үңілсек, ол әйел мен баланы қорғайтын әлеуметтік институт болған. Рулық қоғамда жетім-жесірді өз ортасында қалдыру – қажет қадам. Бірақ қазіргі заман тұрғысынан әмеңгерлік – еркін таңдау мен адам құқығына қайшы келетін ескі салт. Сол себепті мұндай күрделі тақырыпты экранда ұсынғанда дәстүрдің тарихи тамырын да, бүгінгі көзқарасты да нанымды жеткізу аса маңызды.
Қорытынды
«Әмеңгер» фильмі тақырыбы арқылы көптің назарын аударғанымен, көркемдік тұрғыдан көрермен күткен деңгейге жете алмағаны байқалады. Актерлер ойыны жоғары бағаланғанымен, сценарий мен режиссурадағы кемшіліктер фильмге өз әсерін тигізген.
Дегенмен, мұндай туындылардың жарыққа шығуы – қазақ киносының жанрлық ізденісте жүргенінің белгісі. Күрделі дәстүрді бүгінгі көрерменге ұсыну – батыл қадам. Бірақ дәл осы жолы сол батылдықты көркемдікпен ұштастыру жетіспей қалған сияқты.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
