AI және цифрлық контент: жастар неге қазақ тілін таңдай бастады?
Қазақ тілі біраз уақыт негізінен күнделікті қарым-қатынас аясында қолданылып келсе, бүгінде ол цифрлық кеңістікте жаңа тыныс алып жатыр. Жастар күнделікті тұтынатын контенттің тіліне айналған сайын қазақ тілі трендтен тыс емес, керісінше трендтің өзегіне айналуда. Бұл өзгерістің басты күші – AI технологиялары мен цифрлық платформалар.
Соңғы зерттеулерге сүйенсек, қазақ жастарының оқу-әдеттері өзгеріп, дәстүрлі кітаптардан цифрлық платформаларға ауысып жатыр, бұл тілдің қолданылуына әсер етеді.
Бұған дейін жастар әлеуметтік желіде орыс немесе ағылшын тіліндегі контентті тұтынуға бейім болса, бүгінде қазақша видеолар, подкасттар, нейрожелі көмегімен жасалған мәтіндер мен визуалдар кең тарала бастады. Бұл өзгерістің артында AI технологиялары мен цифрлық платформалардың қолжетімділігі тұр.
Қазақстандағы жастар (14-35 жас аралығы) арасында қазақ тілінің қолданылуы өсіп келеді. Соңғы ұлттық санақ деректеріне сүйенсек, тәуелсіздік алған кезде 37% болса, қазір 80%-дан астам адам қазақ тілінде сөйлейді. Кейбір сауалнамаларда 92% таныс деп көрсетілген.
AI қазақ тілінің оқытылуы мен қолданылуын әсіресе жекелендірілген оқу және аударма құралдары арқылы жастар арасында күшейтеді. 68,2% респонденттер AI-дың қазақ тіліндегі қолданылуы тілдің беделін арттырады деп санайды.
Apple iOS-та қазақ тілі 2021 жылы қосылды, ChatGPT сияқты AI қазақ тілін өңдеуді жақсартты. Бұл жастарға цифрлық ортада қазақ тілін қолдануды жеңілдетеді.
Цифрлық контенттің әсері
Цифрлық контент – әлеуметтік желілер, видео, подкасттар және қосымшалар арқылы қазақ тілін жастарға тартымды етеді. Жасанды интеллект негізіндегі платформалар, соның ішінде ChatGPT, қазақ тіліндегі контент өндіруді айтарлықтай жеңілдетті. Бұрын мәтін жазу, аудару немесе идея қалыптастыру үшін орыс немесе ағылшын тіліне жүгінген жастар қазір бұл әрекеттерді қазақша атқара алады.
Мамандардың пікірінше, тілдің өміршеңдігі оны жастардың қаншалықты қолданатынына тікелей байланысты. ChatGPT және нейрожелілер қазақша ойлауға мүмкіндік берді.
Реферат, сценарий немесе пост жазғанда бұрын орысша ойлайтынмын. Қазір ChatGPT қазақша жауап береді, соған бейімделіп кеттім. Қазақша жазу да жеңілдей түсті, – дейді алматылық студент Айдос.
Бұл үрдіс тілдің функционалдық аясын кеңейтіп, қазақ тілін тек сөйлесу емес, жазу, ойлау, талдау тіліне айналдыруға ықпал етіп отыр.
Қазақ тілінің жастар арасында танымал болуына ең үлкен серпін берген платформалардың бірі – TikTok. Қысқа, динамикалық видеолар арқылы жасалған әзіл, әлеуметтік мәселелер, білім беру контенті қазақ тілінің жаңа бейнесін қалыптастырды.
Тіпті алыс-жақындағы шетелдік жастар да қазақ тілін үйреніп, қазақша видеоларды түсіріп контентке айналдыруды мақсат еткен. Мәселен Францияда тұратын француз қызы Элиз қазақша видеолар түсіріп, көпшіліктің ыстық ықыласына бөленіп жүр.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Медиазерттеушілердің айтуынша, TikTok-тағы қазақша контент күрделі емес, жастар тіліне жақын, эмоция мен бейнеге негізделген. Бұл қазақ тілін «ресми» немесе «ауыр» тіл деген түсініктен арылтып, заманауи, еркін коммуникация тілі ретінде көрсетеді.
Бүгінде жастар арасында қазақша сөйлейтін блогерлер көбейген. Олар қазақша контент, видео түсіріп трендке айналдыруда.
Ал YouTube пен подкаст платформалары қазақ тіліндегі аналитикалық, білім беру және мәдени контенттің дамуына ықпал етті. Жастар арасында сұранысқа ие:
- сұхбат форматындағы бағдарламалар,
- self-development,
- психология,
- IT және қаржы тақырыптары.
Нейрожелілердің көмегімен монтаж, сценарий, субтитр жасау оңай болмағанымен, қазақ тіліндегі сапалы контенттің саны артты. Бұл өз кезегінде қазақ тілінің ақпараттық әлеуетін күшейтті.
AI – тіл дамуының құралы ма, әлде қауіп пе?
Сарапшылар AI технологиялары тілге қауіп төндіреді деген пікірмен келіспейді. Керісінше, дұрыс қолданылған жағдайда жасанды интеллект:
- тіл үйренуді жеңілдетеді,
- жаңа буынды қазақша контент жасауға ынталандырады,
- тілдің цифрлық ортада бейімделуіне жағдай жасайды.
Лингвист мамандардың айтуынша, басты мәселе – сапа мен жауапкершілік. Егер AI қазақ тілінің нормаларын сақтап, дұрыс үлгі ұсынса, ол тілдің дамуына қызмет етеді.
AI құралдары, мысалы, ChatGPT немесе Gemini, студенттердің қажеттіліктеріне бейімделеді. Қазақстан мектептерінде жүргізілген сауалнамада 80% оқушы AI-мен оқу кезінде қызығушылықтың артатынын айтқан.
Гуглдың Gemini AI-ы қазақ тілінде іске қосылды, бұл 23 жаңа тілдің бірі. Пайдаланушылар қазақ интерфейсін таңдай алады, мобильді нұсқалар жақында шығады. Бұл жастарға цифрлық дағдыларды дамытуға көмектеседі, экономикалық өсімге ықпал етеді.
Қазақ тілінің жастар арасындағы қолданылуы 70-85% аралығында, бұл соңғы 30 жылдағы өсімді көрсетеді. Зерттеулер көрсеткендей, жас студенттер қазақ контентін көбірек тұтынады.
AI және цифрлық контент қазақ тілінің жастар арасындағы танымалдылығын арттырудың күшті құралдары. Қазақстанның AI-ды білімге енгізуі, KAZ LLM және Gemini сияқты жобалар тілдің болашағын жарқын етеді. Дегенмен, теңгерімді сақтау және инфрақұрылымды дамыту қажет. Бұл құралдарды дұрыс пайдалану арқылы қазақ тілі ұрпақтардың мақтанышы болып қала береді.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
