5 млн қазақстандық таңдаған қорғаныс: «Стоп-кредит» не үшін қажет
Кейде адамдар несие туралы оны рәсімдеген сәтте емес, берешек жөнінде хабарламалар келе бастағанда ғана біледі. Мұндай жағдайларда қарыз олардың қатысуынсыз рәсімделгені анықталады. Fingramota.kz мәліметінше, бұған жоғалған құжаттар, жеке деректердің таралуы, бұзылған аккаунттар немесе алаяқтардың сенімге кіріп, ақпаратты иемденуі себеп болуы мүмкін.
Осындай тәуекелдердің алдын алу үшін Қазақстанда арнайы қорғаныс тетігі — «Стоп-кредит» сервисі енгізілген. Бұл қызмет азаматтарға өз атына несие рәсімдеуге алдын ала тыйым салуға мүмкіндік береді. «Бірінші кредиттік бюро» АҚ мәліметінше, бүгінде 5,1 миллионнан астам қазақстандық осы мүмкіндікті пайдаланып, банктік қарыздар мен микроқарыздарды алуға ерікті түрде шектеу қойған.
«Стоп-кредит» қалай қорғайды?
Мәселен, адам жұмысқа орналасу немесе пәтер жалдау кезінде жеке куәлігінің көшірмесін қалдырады. Біраз уақыттан кейін оның атына несие рәсімдеуге әрекет жасалғаны туралы хабарлама келуі мүмкін. Тағы бір кең таралған тәсіл — алаяқтардың өзін банк қызметкері ретінде таныстырып, «күдікті операцияны» сылтауратып, шұғыл әрекет етуге көндіруі. Осындай жолмен алынған деректер кейін несие рәсімдеуге пайдаланылады.
Дәл осындай жағдайда «Стоп-кредит» қосымша қорғаныс ретінде жұмыс істейді. Егер азамат өз атына несие алуға тыйым қойған болса, оның деректері алаяқтардың қолына түссе де, жүйе жаңа қарыз рәсімдеуге жол бермейді.
«Стоп-кредит» деген не?
Бұл – банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартуға мүмкіндік беретін мемлекеттік қызмет. Ол арқылы кез келген азамат өз атына жаңа несие беруге шектеу қоя алады. Сервис eGov.kz порталында және eGov Mobile қосымшасында қолжетімді. Шектеу мерзімсіз қойылады және оны тек иесінің өзі ғана алып тастай алады.
Қызметтің басты артықшылығы – ол мәселені кейін шешпей, алдын ала болдырмауға көмектеседі. Яғни, алаяқтық болғанын дәлелдеудің орнына, азамат өз атына несие рәсімдеуді бірден бұғаттайды.
Қалай жұмыс істейді?
Сервис қосылғаннан кейін бұл туралы ақпарат кредиттік тарихта көрініс табады. Қаржы ұйымдары өтінімді қарау кезінде осы мәліметті көреді. Егер тыйым салынған болса, несиеге өтінім автоматты түрде қабылданбайды.
Бұл тек алаяқтықтан ғана емес, сонымен қатар қысым көрсету арқылы қарыз алуға мәжбүрлеу жағдайларынан да қорғайды. Мысалы, «қауіпсіздік тексерісі», «ақшаны сақтап қалу» немесе «уақытша көмек» деген желеумен жасалатын әрекеттердің алдын алады.
Қалай қосуға болады?
Қызметті бірнеше минут ішінде қосуға болады. Ол үшін eGov.kz порталына немесе eGov Mobile қосымшасына кіріп, «Банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тарту» қызметін таңдап, өтінімге электрондық қолтаңба арқылы қол қою қажет. Нәтиже жеке кабинетте көрсетіледі. Қажет болған жағдайда шектеуді сол жерден алып тастауға болады.
Маңызды өзгеріс
2024 жылғы 1 қыркүйектен бастап жаңа норма күшіне енді: егер алаяқтық жолмен рәсімделген несие «Стоп-кредит» белсенді тұрған кезде берілсе, банк немесе микроқаржы ұйымы мұндай қарызды есептен шығаруға міндетті. Яғни, қолданыстағы тыйымды елемегені үшін жауапкершілік енді азаматқа емес, қаржы ұйымына жүктеледі.
Алаяқтардан сақ болыңыз
Сервистің танымалдығы артқан сайын, оны пайдаланған жаңа алаяқтық тәсілдер де пайда бола бастады. Қаскөйлер өздерін банк немесе «қауіпсіздік қызметі» ретінде таныстырып, сіздің атыңызға несие рәсімделіп жатқанын айтып, шұғыл түрде «қорғаныс қосуды» ұсынады және күмәнді сілтемелер жібереді. Мұндай сілтемелер арқылы жеке деректеріңізді ұрлауы мүмкін.
Маңызды: «Стоп-кредит» қызметін тек eGov.kz ресми порталы немесе eGov Mobile қосымшасы арқылы ғана қосуға және өшіруге болады. Ешбір банк бұл үшін бөгде сілтемелер жібермейді.
Оқи отырыңыз 
