2030 жылы суға деген сұраныс ұсыныстан 40% асып түседі
2030 жылға қарай әлемде су тапшылығы күрт ушығуы мүмкін. Ғалымдардың болжамынша, алдағы онжылдықта тұщы суға деген сұраныс ұсыныстан 40 пайызға дейін асып түседі. Бұл туралы Еуропаның бірқатар жетекші ғылыми орталықтарының зерттеушілері мәлімдеді.
Жаһандық қауіп жақындап келеді
Зерттеу University College London мен Potsdam Institute for Climate Impact Research мамандарының қатысуымен дайындалған. Сарапшылар адамзат су ресурстарын тиімсіз пайдаланып, климаттық өзгерістерді үдету арқылы өз қолымен дағдарысқа жақындап келе жатқанын айтады.
Потсдам институтының директоры, баяндаманың жетекші авторы Йохан Рокстрем мәселенің ауқымын ашық жеткізді:
Біз суды дұрыс пайдаланбай отырмыз, оны ластаймыз және жаһандық гидрологиялық циклді өзгертіп жатырмыз. Сонымен қатар ғаламдық жылынуға да үлес қосудамыз. Бұл – үш бірдей дағдарыстың тоғысуы.
Елдер бір-біріне тәуелді
Зерттеу авторларының айтуынша, әлем елдері су мәселесінде бұрын-соңды болмаған деңгейде өзара тәуелді. Көптеген мемлекеттер «жасыл суға» – яғни топырақтағы ылғал мен өсімдіктер арқылы буланып, атмосфераға көтерілетін су айналымына сүйенеді. Бұл ылғал кейін бұлт арқылы басқа елдердің аумағына түседі.
Сондықтан сарапшылар су ресурстарын тек ұлттық емес, жаһандық ортақ игілік ретінде қарастыру қажет екенін алға тартады.
Су пайдалану жүйесі тиімсіз
Ғалымдар әсіресе дамыған елдердегі су пайдалану тәсілдерін сынға алды. Олардың айтуынша, ауызсу сапасындағы таза су тұрмыстық қалдықтарды тасымалдауға жұмсалып, кейін тиімсіз тазарту жүйелеріне түседі.
Біз таза суды дәретхана жүйесінде пайдаланып, оның құрамындағы азот пен фосфорды өзен-көлдерге жібереміз. Соның салдарынан экожүйелер бұзылып, «өлі аймақтар» пайда болады, – дейді Рокстрем.
Дағдарысты болдырмаудың жеті жолы
Зерттеу авторлары жағдайды тұрақтандыру үшін нақты қадамдар ұсынады. Олардың қатарында:
– су ресурстарын жаһандық ортақ игілік ретінде басқару;
– барлық халықты ауызсумен қамтамасыз ету және инвестицияны арттыру;
– судың бағасын жасанды түрде төмендетуді тоқтату;
– ауыл шаруашылығындағы тиімсіз субсидияларды қысқарту;
– табысы төмен елдерге қолдау көрсететін «әділ су серіктестіктерін» құру;
– батпақты алқаптарды қалпына келтіру, суды қайта пайдалану және үнемді технологияларды енгізу;
– халықаралық деңгейде су ресурстарын басқару жүйесін реформалау.
Сарапшылардың пайымынша, су – тек табиғи ресурс емес, жаһандық қауіпсіздік мәселесіне айналып барады. Егер мемлекеттер дәл қазір батыл шешімдер қабылдамаса, алдағы жылдары су тапшылығы экономикалық, экологиялық және әлеуметтік дағдарыстарды қатар туындатуы мүмкін.
Оқи отырыңыз 
