2030 жылы ең қажетті мамандықтар тізімі белгілі болды
Бұған дейін мамандықтар көшін құрылыс, банк, авиация салалары бастап тұрған еді. Алайда жаңа технология мен заманауи құрылғылардың пайда болуы, адамзаттың күнделікті өмірі мен қажеттліктерін түбегейлі өзгеріске ұшыратты. Жасанды интеллекттің өзі бір бригаданың жұмысын жалғыз жеңілдете алатындай күшке ие болды.
Дәл осы өзгерістерді көзбен көргеннен кейін, алдағы он жылдықта ғаламның қарыштап дамитынына күмән келтірудің өзі ақымақтық болары сөзсіз. Осы орайда британдық ғалымдар 2030 жылы әлем қай мамандық иелеріне тәуелді болады деген сауалдың жауабын жариялады. Нәтижесінде роботтехника саласы ең табысты әрі қоғамға ең қажетті мамандық болатынын мәлімдеді.
Роботтар қазір қандай қызметтер атқарып жүр?
Қазіргі таңда онлайн-дүкендер нарығының өсуі мен жұмыс күші тапшылығы салдарынан компаниялар қоймаларда роботтарды қолдану жолдарын іздеуде. McKinsey Global Institute деректеріне сәйкес, қоймадағы жұмыс үрдісінің 57%-ын автоматтандыруға болады. Роботтар қораптарды тасымалдау, тауарларды сұрыптау, орау, таңбалау және түгендеу жұмыстарын толықтай өз мойнына ала алады. Сондай-ақ олар қойма ішінде жүріп, тауарларды қызметкерлерге жеткізе алады. Бұл тапсырыстарды жинау уақытын қысқартып, жұмысшылардың шаршауын азайтады. Жақын болашақта қоймалық логистика роботтар мен коботтардың иығына жүктелуі мүмкін.
Робот-қолдар деп аталатын құрылғылардың екі тобы бар: өнеркәсіптік роботтар және коботтар. Біріншілері үлкен жүктемелерге төтеп беріп, жоғары жылдамдық пен үлкен жүк көтергіштік қажет болатын жерлерде қолданылады. Алайда олар алдын ала берілген траектория бойынша әрекет етеді. Олар ойланбайды, талдамайды және кедергіге тап болуды есепке алмайды, сондықтан олармен жұмыс істейтін аймақтар әрдайым адамдардан оқшауланған болады. Егер күрделірек манипуляциялар қажет болса, адамдармен және басқа объектілермен бір ортада жұмыс істей алатын коботтар көмекке келеді, себебі олар анағұрлым сезімтал. Оларда робот кедергіге соқтығысқанда не істеу керегін түсінуге мүмкіндік беретін сенсорлар бар.
Дегенмен коботтар өнеркәсіптік роботтарды алмастыра алмайды және алмастырмауы да тиіс әр машинаның өз міндеті бар. Өнеркәсіптік роботтарға тек қоршаулар мен қауіпсіздік жүйелері қажет. Сондықтан олармен бірге үй-жайларда камералар, кедергілерді анықтайтын детекторлар, шұғыл тоқтату түймелері орнатылады, осылайша адам мен роботтың соқтығысуына жол берілмейді.
Неліктен роботтар әлі кеңінен қолданылмайды
Қоймалық робототехника өз тиімділігін дәлелдеп, кейбір елдерде іс жүзінде қолданылып жатқанына қарамастан, Ресейде оны ауқымды түрде енгізу енді ғана басталып жатыр. Себебі бізде әзірге роботтар мен коботтарды оқытуға арналған жобалардың көпшілігі эксперименттік сипатта және бір өндірушіден шыққан әмбебап шешім жоқ. Сондай-ақ мобильді роботтарды, конвейерлерді және басқа да құрылғыларды қоса алғанда, өз шешімдеріміздің кең желісін белсенді дамытып жатырмыз.
Біз роботтар мен коботтарды адамның орнына және онымен бірге нақты операцияларды орындауға үйреткіміз келеді. Бірақ роботтарды оқыту қиын, оның себептерінің бірі, кадр тапшылығы. Қазірдің өзінде қарапайым IT-мамандар жетіспейді, ал жасанды интеллект саласындағы мамандар тіптен аз. Сондықтан роботтарды оқытпас бұрын, бізге адамдарды робототехникадағы ЖИ мамандарын оқыту қажет.
Роботтарды қалай оқытады
Роботтар мен коботтарды үйретудің негізгі әдістеріне бақылау және еліктеу арқылы оқыту жатады, мұнда роботтар адамның әрекеттерінің бейнежазбаларын (мысалы, кофе дайындау) талдап, оларды компьютерлік көру көмегімен қайталайды. Мәселен, Figure стартапында роботтарды осылай оқытады. Universal Robots компаниясында физикалық бағыттау (қолмен жетектеу) технологиялары қолданылады, бұл операторларға коботтың манипуляторын қолмен қозғалтып, қозғалыс траекторияларын жазуға мүмкіндік береді. Бұл ретте нейрожелілік алгоритмдер процестерді оңтайландырып, роботтарға қателер негізінде әрекеттерін түзетуге мүмкіндік береді, қазіргі уақытта бұл бағытта MIT пен Skoltech жұмыс істеп жатыр.
Өнеркәсіп және сауда министрлігінің бағалауынша, 2030 жылға қарай роботтандыру тығыздығы бойынша әлемнің топ-25 еліне кіру үшін Ресейге 100 мыңнан астам робот қажет болады. Ол үшін бізге мыңдаған маман керек: әзірлеушілер, ЖИ-архитекторлар және осы машиналарды құрастыратын адамдар. Олар әзірге жоқ, сондықтан оларды даярлауға инвестиция салу, Ресейде әлі аз болып отырған бейінді білім беру бағдарламаларын құру қажет.
Мамандарды дайындау жұмысы
Роботтар бойынша жақсы маман болу үшін алдымен бакалавриатта оқу керек. Мәселен математика, физика және бағдарламалауды меңгеру қажет. Содан кейін келесі білім беру сатысына өтуге болады. Бұл бағдарламада софт пен темірдің түйіскен жерінде интеллектуалды жүйелер жасайтын инженер-робототехниктер дайындалады. Студенттер сервистік және қоймалық роботтарды әзірлеп, стандартты емес міндеттерді шешеді мысалы, роботты үлкен динамикалық кеңістіктерде бағдарлануға үйрету, күрделі және үнемі өзгеріп отыратын ортада навигациямен жұмыс істеу, әртүрлі пішіндегі заттарды табу. Осындай бағдарламалар бүкіл әлемде пайда болуда. Мысалы, АҚШ-та Amazon Robotics пен Hampton University бірлескен робототехника бағдарламасы бар, ал Ұлыбританияда Google DeepMind пен Йорк университетінің интеллектуалды роботтарға арналған ЖИ-ге бағытталған бірлескен бағдарламасы жұмыс істейді.
Оқудан кейін роботтар жасалатын зертханаларда тәжірибе жинау қажет. Болашақта нақты жобалармен жұмыс істеген мамандар керек болады. Роботтардың өндірісте немесе қоймада қалай жұмыс істейтінін, тек зертханада ғана емес, түсіну маңызды. Ғылыми жұмыстан нақты өндіріс немесе қоймаға көшу әрі қиын, әрі қызықты.
Нәтижесінде біз сұранысқа ие мамандарды «робот мұғалімдерін» аламыз. Олар машиналарға арналған мінез-құлық сценарийлерін жаза алады, алгоритмдерді баптайды, күрделі рутиналық операцияларды орындау үшін жасанды интеллект модельдерін оқытады және роботтар мен коботтардың қоршаған ортамен және адаммен қалай әрекеттесетінін тексереді.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
